PSİKOTEKNİK 2. ÇALIŞTAYI ANKARA'DA YAPILDI.

Çalıştay Raporu

15-17 Nisan tarihlerinde Antalya Kervansaray Otel’ de Trafik Güvenliği ve Psikoteknik Değerlendirme Merkezleri Derneği organizesi gerçekleştirilen ‘‘Trafik Güvenliği ve Psikoteknik Değerlendirmeye Bakış’’ konulu Çalıştayın oturum başkanlığını Sayın Milletvekili Prof. Dr. Mustafa ILICALI yapmıştır.

Sektörümüzden desteğini esirgemeyerek çalıştayımıza katılan bürokratlarımız;

  • Dr. Mustafa ILICALI – Erzurum Milletvekili
  • Mehmet ERSOY – İçişleri Bakan Yardımcısı
  • Orhan ERDEM – Milli Eğitim Bakan Yardımcısı
  • Bahattin BAYRAKTAR – Antalya Büyükşehir Belediyesi Başkan Vekili
  • Ruhi BEŞİKTAŞ – Antalya Büyükşehir Belediyesi Ak Parti Meclis Üyesi
  • Doç. Dr. Kemallettin AYDIN – , 24. ve 25. Dönem Gümüşhane Milletvekili /İSGAM Bşk. Yrd.
  • Durdu Mehmet KASTAL – 22., 23. Ve 24. Dönem Osmaniye Milletvekili
  • Mahmut GÜRSES – UDHB, Karayolu Düzenleme Genel Müdür Yrd.
  • Birol EKİCİ – Antalya Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Genel Sekreteri
  • Ali TEMİZ – İçişleri Bakanlığı EGM Trafik Eğitim Araştırma Daire Başkanı
  • Cemal KARATAŞ – Başbakanlık Grup Başkanı
  • Kemal SERDAROĞLU – Sağlık Bakanlığı Özel Sağlık Tesisleri Daire Başkanı
  • Ercan ALPAY – MEB Trafik ve Sürücü Eğitimleri Daire Başkanı
  • Yüksel ARSLAN – Antalya Milli Eğitim Müdürü
  • Ünal HÜNÜR – Antalya İl Sağlık Müdürü
  • Dr. Özlem KARATAŞ – Antalya İl Sağlık Müdürlüğü Sağlık Hizmetleri Başkanı
  • Çağla Evrim ERKAL – Antalya İl Sağlık Müdürlüğü Sağlık Hizmetleri Başkan Yrd.
  • Ersin KARABULUT – Sağlık Bakanlığı Uzmanı
  • Semra ÇANKAYA – Antalya İl Sağlık Müdürlüğü Uzman
  • Murat KÖSE – Antalya İl Sağlık Müdürlüğü Uzman
  • Meral TORUNOĞLU – Antalya İl Sağlık Müdürlüğü Uzman
  • Selma ASILTÜRK – Antalya İl Sağlık Müdürlüğü Uzman



Sayın Mustafa ILICALI, Trafik güvenliği ve trafik terörü hakkında değerlendirmelerde bulunarak trafiğin öneminden bahsetti ve Milli Eğitim Bakanlığı ile Ulaştırma Bakanlıklarında psikotekniğe daha etkin yer verilmesinin gerekliliğini dile getirdi.

İçişleri Bakan Yardımcısı Sayın Mehmet ERSOY, ülkemizde üç tür terörle karşılaştığımızı bunların; Silahlı terör, Uyuşturucu terörü ve Trafik terörü olduğunu söyleyerek trafik terörünü bitirmek için insanı eğitmenin rolünün büyük olduğunun altını çizdi.

Milli Eğitim Bakan Yardımcısı Sayın Orhan ERDEM, Psikoteknik raporunun ehliyet alma şartlarında yer alması gerektiğini bununla ilgili çalışmanın ise başlatıldığını söyledi.

Sağlık Bakanlığı Uzmanı Sayın Ersin KARABULUT, konuyla ilgili olarak psikoteknik test raporunun artık elden verilmeyeceğini, e-devlet sistemine entegre çalışmalarının büyük oranda tamamlandığını, bu şekilde sürücülerin kontrol altında tutulmasının daha sağlıklı yapılacağını belirtti.

Çalıştay değerlendirmesi yapmak üzere söz alan Trafik Güvenliği ve Psikoteknik Değerlendirme Merkezleri Derneği Başkanı Sayın Cengizhan KUTLU, psikoteknik değerlendirmenin trafik kültürümüzün gelişmesi adına önemli bir aşama olduğunu, kamyon ile ağır yük taşımacılığı, otobüs ile yolcu taşımacılığı ve tehlikeli madde taşımacılığı alanında çalışan sürücülerin psikoteknik raporu almalarının son derece önemli olduğunu, trafik sorunlarının eğitimle çözüleceğini ve bu bağlamda şoförün niteliklerinin arttırılması gerekliliğini, artık Türkiye’de şoförlük mesleği bir kişinin yapacağı en son iş olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayarak trafik kültürünün gelişmesi ile trafik kazalarının azalacağını sözlerine eklemiştir. Cengizhan KUTLU konuşmasının devamında ise Sanayi endüstride 4.0 standardına ulaşmaya çalışırken trafik kültürümüzün hala uluslararası bir standarda ulaşamaması sınırların kalktığı bir dünyada hepimizin eksikliğidir. Bu nedenle yaptığımız bu çalıştayların en azından ülkemiz ölçekli bir trafik standardı oluşturmaya katkı sağlayacağına inancımız tamdır diyerek konuşmasını sonlandırmıştır.

 

Çalıştay Dökümanı

PSİKOTEKNİK DEĞERLENDİRME TESTİ NEDİR ? Çalışma psikolojisinin bir dalı olan psikoteknik değerlendirme, bireyin belirli bir işteki yeterliliğinin ortaya konması amacıyla, bedensel ve zihinsel özelliklerinin testler aracılığıyla ölçülmesidir.Başka bir deyişle psikoteknik değerlendirme, bireyin belirli bir işe uygun olup olmadığını anlamaya yönelik olarak tasarlanmış bir inceleme,değerlendirme yöntemidir. Sürücülerde güvenli araç kullanmak için temel olarak bulunması gereken algı, dikkat, hafıza, muhakeme yeteneği, hız-mesafe tahmini gibi zihinsel özelliklerinin; tepki hızı, göz, el ayak koordinasyonu gibi psiko-motor yetenek ve beceri düzeyinin, risk alma, saldırganlık, sorumluluk, öz kontrol gibi tutum, davranış, alışkanlık ve kişilik özelliklerinin bilgisayar destekli test sistemleri kullanılarak ölçülebildiği" bir sistemdir. Böylece; bir sürücünün, bir aracı sürebilmek için asgari düzeyde, trafiğe ilişkin yeteneklere sahip olup olmadığı ve trafiğe ilişkin kişilik açısından, trafik kurallarına uyma eğilimine sahip olup olmadığı hakkında daha tarafsız, daha bilimsel ve daha standart koşullarda gerçekleştirilmiş uygulamalarla sonuçlara varılması sağlanabilmektedir. Psiko-teknik değerlendirme merkezlerinde Psikiyatri Uzmanı ve Psikologlar görev yapmaktadır. Psikoteknik değerlendirme sonunda ek olarak, psikiyatri uzmanı muayenesi ile sürücünün araç kullanmayı engelleyecek ya da tehlikeli araç kullanmasına yol açabilecek özelliklerinin olup olmadığı da araştırılır. Psikiyatri uzmanı, psikoteknik değerlendirme raporundan elde ettiği bulguları da değerlendirerek, kişinin sürücü belgesinin geri verilmesi ya da ticari araç kullanabilmesi konusunda raporunu oluşturur. Amacı

  • Sürücülük için gerekli olan yetenek ve becerilerin kişilerde var olup olmadığını tespit etmektir.
  • Trafik Psikolojisi, insanların trafikteki davranışlarını ve bu davranışların altında yatan psikolojik süreçleri incelemektedir.
  • Bu alanda çalışanların temel amacı, trafikte insan faktöründen kaynaklanan kazaların nedenini açıklamak ve önleyici çözümler önermektir.
  • Bazı psikolojik yetersizlikleri nedeniyle trafikte tehlike yaratabilecek sürücülerin teşhis edilmesi
  • Sürücülerin kendi kişisel sürücülük becerileri ve tutumlarına ilişkin farkındalıklarını arttırmak
  • Trafik içinde seyahat eden halkı, tehlikeli sürücülerden korumak,
  • Uzun vadede, risk altındaki sürücülere, tutumlarını değiştirme şansı verecek rehabilitasyon programları oluşturarak, toplumun sürücülük kültürünü iyileştirmektir.

    Türkiye’de Psikoteknik Değerlendirme sürecinde ölçülen boyutlar ZİHİNSEL YETENEKLER ;Dikkat (konsantrasyon kapasitesi)

  • Anlama ve değerlendirme
  • Hız ve mesafe tahmini
  • Periferal algı (çevresel görüş)
  • Görsel yapılandırma

PSİKO-MOTOR YETENEKLER

  • Tepki kapasitesi
  • Psikomotor-motor koordinasyon

Ülkemizde, 1996 yılından bu yana, Trafik Psikolojisi gündemde Bunun en önemli nedeni: 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda üç maddede “psikoteknik değerlendirme” olarak adlandırılan trafik psikolojisi ve psikolojik değerlendirmenin yasal zorunluluk olmasıdır. 2003 Yılından itibaren 4925 sayılı “Taşımacılık Kanunu” kapsamında yük ve yolcu taşımacılığı yapan sürücüler için 5 yılda bir psikoteknik değerlendirme zorunluluğu getirilmiştir. 2003 Yılında alkolden ikinci kez yakalanan sürücüler için sürücü davranışı geliştirme eğitimi  (SÜDGE) zorunluluğu gelmiştir. Bu güne dek Türkiye genelinde 100’den fazla psikoteknik değerlendirme merkezi faaliyete geçmiştir. 2 farklı psikoteknik değerlendirme test sistemi kullanılmaktadır. Üniversitelerde “trafik psikolojisi” dersleri verilmeye başlanmıştır. Ülkemizde trafik kazalarının azalması konusunda psikologlar ilk adımları atmış durumdadır. Bugünkü yasal yetki sınırlarımızla sadece seçici, ayırıcı ve men edici rolümüzü yerine getirebilmekteyiz.

  • Trafik suçu işleyen sürücüler için; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu madde, 51. madde ve 118. madde
  • Şoförlük mesleğini yapanlar için; Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin Madde 36 (d) «Şoförlük mesleği bakımından bedeni ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduklarını gösteren bir sağlık raporunu yetkili sağlık kuruluşlarından her beş yılda bir almaları, şarttır.»
  • 75 puanı dolduran aday sürücüler için; Karayolu Trafik Yönetmeliği Ek Madde 3 «…bu süre zarfında 75 ceza puanını doldurmaları halinde sürücü belgeleri iptal edilir ve tekrar sürücü kurslarına yazılabilmek için psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri raporu ile sürücülüğe mani bir hali bulunmadığını belgelemesi gerekir.»

 DÜNYADA PSİKOTEKNİK TESTİN UYGULAMA ALANLARI NELERDİR ?

  • I.Dünya Savaşı sırasında uygulamalı psikolojinin bilgileri, endüstride olduğu kadar, özellikle orduda tank operatörlerinin, sürücülerin, pilotların, makinistlerin seçiminde ve orduda genel olarak personelin seçimi ve uygun görevlere dağıtılması amaçlarıyla kullanılmıştır.
  • 1924’de Fransa’da toplu taşımacılık yapan şoförlerin değerlendirilmesinde psikometrik testlerin kullanıldığı görülmektedir.
  • 1925’de Budapeşte’de tren makinistleri için ilk kez psikolojik testlerin kullanıldığını, 1934’te Macaristan’da
  • 1936’da Romanya’da devlet demiryolları bünyesindeki makinistler için yetenek testleri kullanılmaya başlandığı bilinmektedir.
  • İSPANYA1914 yılında, Madrid ve Barselona’da tramvay ve kamyon şoförlerinin seçimi amacıyla üç laboratuar kuruluyor.
  • 1921 yılında Barselona’da tramvay ve taksi şoförleri için psikolojik yetenek testleri yasal olarak bir zorunluluk haline getiriliyor.
  • 1982 yılında yapılan yasal düzenlemelerle öncelikle profesyonel sürücüler için daha sonra da tüm sürücüler için psikoteknik değerlendirme, yasal zorunluluk haline getiriliyor.
  • Benzer uygulama ve çalışmalar, bu ülkeler de yapılıyor. Almanya’da profesyonel sürücüler hem mesleğe başlarken hem de 50 yaşından itibaren üç yılda bir periyodik olarak, psikolojik yetenek testlerinden yasal olarak geçmek zorundalar. Kişilik testleri ise bazı gerekçeler nedeniyle yasak. Sadece yetenek testleri uygulanıyor.
  • Avusturya Yol Güvenliği Vakfı-Trafik Psikolojisi Enstitüsü, bu alanda 40 yıldır faaliyet gösteriyor. Avusturya’da yetenek ve kişilik testleri birlikte kullanıyor. Ancak kişilik testlerinin uygulanabilmesi için trafik psikoloğu tarafından uygulanan yarı yapılandırılmış görüşme ŞART.

  PSİKOTEKNİK DEĞERLENDİRME TESTİNİN FAYDALARI NELERDİR ? Trafik güvenliğinin sağlanması açısından birçok faydası olan psikoteknik testin, öncelikle sürücülerin fiziksel ve psikolojik durumlarını kontrol altına alan bir sistem olması sebebiyle nitelikli sürücülerin yetişmesini sağlamaktadır. Bunun yanı sıra sosyal yaşamda aktif ve kritik görevleri olan çalışanların bu teste tabi tutulmaları ile aynı kontrol mekanizmasına dâhil olacaklar ve aslında var olan fakat gözlem ile fark edilmeyen bir takım sorunların tespit edilmesi sağlanacaktır. Örnek; Okulöncesi eğitiminde çalışanların psikoteknik test ile bu işe uygun olup olmadıklarına karar verilebilmesi gibi.

  • Psikoteknik değerlendirme sürecinin sağlıklı işlemesiyle,
    • Kaza oranlarının azalması,
    • Can kayıpların ve yaralanmaların azalması,
    • Riskli sürücülerin trafikte yer almasının önlenmesi,
    • Güvenli sürüş becerilerinin geliştirilmesi çalışmaları,
    • Sağlıklı bir trafik işleyişi gibi birçok açıdan fayda sağlanabilir.

PSİKOTEKNİK DEĞERLENDİRME MERKEZLERİ SORUNLARI

  • Sağlık hizmetlerinde uygulanan % 8’ lik KDV oranının yine bir sağlık hizmeti olan Psikoteknik değerlendirme raporunda %18 olarak uygulanması,
  • Psikoteknik değerlendirme raporu bulundurma zorunluluğunun denetimi polis, jandarma ve zabıtalarca aktif olarak uygulanmaması,
  • Psikoteknik değerlendirme merkezi kurum açma kotasının bulunmaması,
  • İl Sağlık Müdürlükleri tarafından yapılan Psikoteknik değerlendirme merkezleri denetimlerinin nitelikli yapılmaması,
  • Psikoteknik raporu onay işlemlerinde iller arası uygulama farklılıklarının olması,
  • Bazı illerde psikoteknik testi sonrası devlet hastanesine muayene olmak için giden şoförlerin psikiyatri uzmanları muayene edilmemesi,
  • 2918 sayılı Karayolu trafik kanunu ve 4925 sayılı Karayolu taşıma kanunu kapsamında yer alan psikoteknik raporu alma zorunluluğuna uymamanın cezai müeyyidesinin caydırıcılığının olmaması,
  • Ticari faaliyet için edinilen C (Kamyon-Çekici), CE (TIR), D(Otobüs), DE (Römorklu otobüs) gibi Sürücü belgeleri ve Tehlikeli madde taşımacılığı yapacak olan şoförlerin almaları gereken Src 5 belgesine kayıt şartlarında psikoteknik raporunun yer almaması,
  • Trafik kazalarına karışan tüm sürücülerin psikoteknik değerlendirmeye tabi tutulma şartının olmaması.
  •  

 



whatsapp